ميرزا حاجى بابا محمد تقى شيرازى
107
شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى )
از روغنهاى مقويه مانند روغن نارگيل يا زنجبيل و عاقرقرحا و خولنجان و جوزبوا و ميخك و صمغهاى مقوّيه را بمالند تا به تدريج ، ضعف زايل شود و قوت پديدار گردد . علاج قلت توليد منى : اوقاتى را با مداومت « معجون لبوب » و خوردن اغذيهء مولد منى ، به افزودن تدريجى منى مصروف دارند بر مجامعت به اعتدال مواظبت كند ؛ زيرا ترك آن ، موجب ذهول و غفلت طبيعت بر توليد منى مىشود . همچنين بر تقويت قلب و دماغ - هركدام كه ضعيف باشند - بكوشند . فصل پنجم : احتباس طمث [ يعنى بند شدن خون حيض در زنان و جارى نشدن آن در وقت عادى . ] علاج : اگر علت اين بيمارى از كمى توليد خون در بدن باشد ، كمى توليد خون غالبا از سوء مزاج گرم و خشك يا سرد و خشك است ، خصوصا كه اين سوء مزاج در كبد ايجاد شده باشد ؛ بنابراين بايد بر اغذيه و اشربهء مرطوب - در صورت سوء مزاج گرم و خشك - يا اغذيهء گرم و مرطوب - در صورت سؤء مزاج سرد و خشك - مجربهء مخصوص به ادرار طمث ، مانند آب طبيخ يا نقوع پونه ، ابهل ، مشكطر امشيع ، دارچينى ، قردمانا ، راسن ، فوه ، لوبياى سرخ و امثال اينها ، به تنهايى يا با ماء العسل يا سكنجبين عسلى يا شكرى - برحسب حرارت و برودت مزاج « 1 » - بنوشند ؛ سپس حمولات ، مثل شحم حنظل ، قنطوريون رقيق يا غليظ و صمغ زيتون و امثال آنها را استعمال كند . امّا اگر كمبودى در خون نباشد ، ولى همچنان احتباس وجود داشته باشد ،
--> - سرعت انزال ، از معاجين متناسب با مزاج هركس كه اين حالت استرخاء را رفع كند بحث كردهاند . م . ( 1 ) . در صورت حرارت مزاج ، سكنجبين شكرى بنوشند كه سردتر است و در صورت برودت مزاج ، سكنجبين عسلى بنوشند كه گرمتر است . م .